Grip aşısı 2026-2027: Kimler, ne zaman olmalı, kimlere ücretsiz?
Havaların soğumasıyla birlikte grip sezonu da başladı. Türkiye'de grip vakaları genellikle ekimden nisana kadar görülüyor ve aralık ayı civarında zirve yapıyor. Uzmanlar, özellikle risk grubundaki kişilerin aşıyı geciktirmemesini öneriyor; çünkü geçen sezon pek çok ülkede grip, beklenenden yaklaşık bir ay erken başlamıştı.
Bu yıl aşıda ne değişti?
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2026-2027 Kuzey Yarımküre sezonu için iki influenza A ve bir influenza B suşu içeren üçlü (trivalan) aşı önerdi. Önerilen üç suşun üçü de geçen sezondakinden farklı. Özellikle H3N2 bileşeni, 2025-2026 sezonuna damgasını vuran ve "alt klad K" olarak adlandırılan varyanta göre güncellendi. B/Yamagata soyu Mart 2020'den bu yana saptanmadığı için aşılarda artık yer almıyor.
Türkiye'de son sezonlarda hem üçlü hem dörtlü aşılar kullanıldı. Uzmanlar, hangisi bulunabiliyorsa onun yaptırılmasını öneriyor. Bu sezon 65 yaş ve üzeri yetişkinler ile bazı risk grupları için daha yüksek dozlu bir aşının da piyasaya çıkabileceği belirtiliyor.
Kimler aşı olmalı?
Grip aşısı 6 aylıktan büyük herkese önerilir. Ancak ağır seyir ve komplikasyon riski yüksek olan şu gruplar önceliklidir:
- Gebeler
- 6-59 aylık çocuklar ve 50 yaş üstü yetişkinler
- Astım ve diğer kronik akciğer hastalıkları, diyabet, kalp, karaciğer, böbrek veya nörolojik hastalığı olanlar
- Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler
- Uzun süreli aspirin kullanan 6 ay-18 yaş arası çocuk ve gençler
- Vücut kitle indeksi 40 ve üzerinde olan yetişkinler
- Bu kişilerle aynı evde yaşayanlar, bakım verenler ve sağlık çalışanları
Kimlere ücretsiz?
SGK; 65 yaş ve üzerindekiler, huzurevi ve bakımevlerinde kalanlar, gebeliğinin ikinci veya üçüncü üç aylık döneminde olanlar, astım dahil kronik akciğer veya kalp-damar hastalığı olanlar, diyabet ve diğer kronik metabolik hastalığı olanlar, kronik böbrek yetmezliği olanlar, kan hastalığı olanlar, bağışıklık yetmezliği olan ya da bağışıklığı baskılayan tedavi görenler ile uzun süreli aspirin kullanan çocuk ve gençler için aşıyı karşılıyor. Bunun için sağlık raporuna dayanan bir reçete gerekiyor; aşı yılda bir kez karşılanıyor. Risk grupları aşıyı hastanelerin aşı birimlerinde veya aile sağlığı merkezlerinde ücretsiz yaptırabiliyor.
Eczacı İşverenler Sendikası'nın eylül ayında açıkladığı bilgiye göre aşının tavsiye edilen satış fiyatı 764 lira. Kapsam dışındakiler aşıyı reçetesiz satın alabiliyor.
Ne zaman yaptırılmalı?
Risk gruplarının aşıyı ekim başından itibaren yaptırması öneriliyor; ekim ve kasım en uygun dönem olarak görülüyor. Aşıyı kaçıranlar sezon boyunca yine yaptırabilir. Aşının koruması, vücudun antikor üretmesi için gereken yaklaşık iki haftalık sürenin ardından başlıyor.
Sık sorulan sorular
Aşı grip yapar mı? Hayır. Grip aşıları inaktif (canlı olmayan) aşılardır ve hastalığa yol açmaz. En sık görülen yan etki, enjeksiyon yerinde bir iki gün içinde geçen ağrı ve hassasiyettir.
Geçen yıl aşı oldum, yine gerekir mi? Evet. Virüs sürekli değiştiği için aşının içeriği her yıl güncelleniyor; ne aşıyla ne de hastalığı geçirerek kazanılan bağışıklık kalıcı değil. Bu yıl üç suşun da değişmiş olması bunun en somut örneği.
Yumurta alerjim var, aşı olabilir miyim? Yumurta alerjisine ilişkin kısıtlama kaldırıldı. Daha önce bir grip aşısına alerjik reaksiyon gösterenlerin ise aşıyı, reaksiyona müdahale edilebilecek bir sağlık kuruluşunda olması gerekiyor.
Grip olursam ne yapmalıyım? Risk grubundakiler hafif belirtilerde bile hekime başvurmalı. Uzmanlara göre oseltamivir gibi antiviral ilaçlar, belirtilerin başlamasından sonraki ilk 72 saat içinde başlandığında en etkili oluyor.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; aşı ve tedaviyle ilgili kararlarınız için hekiminize danışın.
Kaynaklar
Bu yazı 7yirmi4 editörlüğünde, yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; kullanılan kaynaklar yukarıda bağlantılarıyla belirtilmiştir. Bir hata fark ederseniz bize bildirin.