30 Ekim 2026 · Dünya · Analiz

Türk Devletleri Teşkilatı Ankara Zirvesi: Neler konuşulacak, Türkiye için anlamı ne?

Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla Ankara'da toplanıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ev sahipliğindeki zirvede teşkilatın dönem başkanlığının Azerbaycan'dan Türkiye'ye geçmesi ve "Ankara Bildirisi"nin kabul edilmesi bekleniyor.

Türk Devletleri Teşkilatı nedir?

Teşkilat, 2009'da imzalanan Nahçıvan Anlaşması ile "Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi" (Türk Konseyi) adıyla kuruldu. 2021'deki İstanbul Zirvesi'nde adı Türk Devletleri Teşkilatı olarak değiştirildi. Teşkilatın genel sekreterliği İstanbul'da bulunuyor; Genel Sekreter Kubanıçbek Ömüraliyev.

Üyeler: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan.
Gözlemciler: Macaristan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti; Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) da gözlemci statüsünde.

Zirvenin gündeminde neler var?

Zirve öncesinde 29 Ekim'de Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde toplanan dışişleri bakanları, teşkilatın kurumsallaşmasına ilişkin bazı idari ve mali belgeleri ele aldı. Liderler düzeyinde öne çıkması beklenen başlıklar şunlar:

Ticaret ve ulaştırma: Ticaretin artırılması, sınır geçişlerinin ve gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, lojistik maliyetlerinin düşürülmesi. Orta Koridor ve Bakü-Tiflis-Kars demiryolu bu başlığın merkezinde.
Dijital ekonomi: Dijital ekonomi ortaklık anlaşması. Türkiye iç onay sürecini haziran ayında tamamlayarak Azerbaycan ve Özbekistan'dan sonra bunu yapan üçüncü ülke oldu.
Tarım ve uzay: TDT Dijital Tarım Veri Platformu ve ortak küp uydu projesi kapsamında imzalanan çerçeve anlaşma.
Kurumsallaşma: "Türk Dünyası 2040 Vizyonu" doğrultusunda teşkilatın yapısının güçlendirilmesi.
Enerji ve siyasi işbirliği: Enerji projeleri ve bölgesel gelişmeler konusunda ortak tutum.

Dönem başkanlığı Türkiye'ye geçiyor

Dönem başkanlığının Türkiye'ye geçmesiyle Ankara, önümüzdeki dönemde teşkilatın gündemini belirlemede daha etkili bir rol üstlenecek. Zirvenin Cumhuriyet'in 103. yıl dönümüne denk getirilmesi ve liderler onuruna verilen Cumhuriyet resepsiyonu da bu sembolik vurguyu güçlendirdi. ABD Başkanı Trump'ın 29 Ekim akşamı Erdoğan'ı arayarak zirveye başarı dilemesi de zirvenin uluslararası görünürlüğüne katkı yaptı.

Azerbaycan'ın katılımı neden gündemde?

Azerbaycan basını, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in aynı gün yapılacak bir spor organizasyonu nedeniyle zirveye katılmayacağını ve ülkesini Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov'un temsil edeceğini yazdı. Bu gelişme, iki ülke arasında son haftalarda yaşanan gerginliklerin ardından geldi: Azerbaycan'daki okullarda öğrenci ve öğretmenlere yönelik başörtüsü kısıtlamaları Türkiye'de eleştirilmiş, Azerbaycan ise 21 Ekim'de 31 Türk vatandaşını "istenmeyen kişi" ilan etmişti. Erdoğan aynı gün Aliyev'i arayarak zirveye davet etmişti. Türk Dışişleri kaynakları ise daha önce Aliyev'in katılmasının beklendiğini açıklamıştı.

Neye bakmalı?

Zirvenin somut çıktıları Ankara Bildirisi'nde ve imzalanacak belgelerde görülecek. Özellikle Orta Koridor'a ilişkin ulaştırma kararları, dijital ekonomi anlaşmasının yürürlük takvimi ve Türkiye'nin dönem başkanlığında öne çıkaracağı öncelikler, zirvenin ne kadar sonuç odaklı olduğunu gösterecek.

Kaynaklar

Bu yazı 7yirmi4 editörlüğünde, yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır; kullanılan kaynaklar yukarıda bağlantılarıyla belirtilmiştir. Bir hata fark ederseniz bize bildirin.